april 2010

Per Saldo is erg geschrokken van het bezuinigingsvoorstel in de Heroverwegingen van de ambtelijke werkgroepen om begeleiding uit de AWBZ te schrappen. Gemeenten krijgen slechts de helft van het huidige budget om mensen die begeleiding verliezen op te vangen vanuit de Wmo. Gemeenten hebben daarbij beleidsvrijheid en zijn niet verplicht een individuele voorziening aan te bieden. Vanwege de pakketmaatregel zijn al veel budgethouders (een deel van de) begeleiding kwijtgeraakt. Zij worden daarbij niet goed opgevangen door de gemeenten en moeten een steeds groter beroep doen op mantelzorgers.

Het volledig schrappen van begeleiding zal voor nog grotere problemen zorgen. Net als het voorstel om verstandelijk gehandicapten met een IQ van 70 en hoger uit te sluiten van AWBZ-zorg. Grote groepen mensen vallen tussen wal en schip; het wordt voor kinderen met een beperking steeds lastiger om onderwijs te volgen en mantelzorgers raken overbelast. Des te meer omdat de norm van gebruikelijke zorg voor persoonlijke verzorging en begeleiding met 90 minuten per week wordt verhoogd. Dat vindt Per Saldo een hele verkeerde ontwikkeling. In de Heroverwegingen staat dat er voor schrijnende gevallen een hardheidsclausule wordt geïntroduceerd. Deze clausule zal echter maar op maximaal 2% van de gevallen worden toegepast en vraag is hoe schrijnend een geval moet zijn om daarvoor in aanmerking te komen.

Meer zorg op maat, minder administratieve lasten én goedkoper

De werkgroep langdurige zorg heeft vier varianten uitgewerkt waarin de verantwoordelijkheid in de uitvoering van de AWBZ er bij drie varianten er duidelijk anders uitziet dan in de huidige AWBZ. Een korte uitleg over de varianten staat beschreven in ons bericht Per Saldo bezorgd over bezuinigingsvoorstellen. Per Saldo ziet goede mogelijkheden in de variant getiteld ‘Eigen Regie’.

De variant ‘Eigen Regie’ legt zoveel mogelijk de regie bij de cliënt. Mensen ‘met voldoende redzaamheid’ krijgen een individueel recht in de vorm van een persoongebonden budget (pgb, zoals we dat nu kennen) of een persoonsvolgend budget (pvb: een voucher of trekkingsrecht dat bij erkende aanbieders kan worden verzilverd). Voor mensen die geen verantwoordelijkheid voor eigen regie kunnen dragen blijft zorg in natura beschikbaar via een nieuwe Collectieve Voorziening Langdurige Zorg.

Mensen met een pvb of pgb krijgen 80% van het naturatarief, daarbij is de eigen bijdrage al verrekend. Voor hen vervalt het huidige ingewikkelde systeem van de heffing van eigen bijdragen. Door meer sturing vanuit de klant zullen kosten voor de AWBZ dalen; aanbieders zullen meer moeten concurreren en geprikkeld worden doelmatige en goede zorg te leveren. De werkgroep heeft becijferd dat deze variant in 2020 4,9 miljard euro goedkoper is dan het huidige stelsel. Daarmee wordt 0,7 miljard meer bezuinigd dan nodig, de opdracht was namelijk 4,2 miljard te bezuinigen. Dat biedt volgens Per Saldo ruimte voor een andere oplossing dan het volledig afschaffen van begeleiding.

Ondersteuning en keuze voor Eigen Regie?

Per Saldo vindt het een positief voorstel om mensen meer eigen regie en keuzevrijheid te geven, maar een aantal randvoorwaarden zijn daarbij onvoldoende uitgewerkt. Uit het voorstel wordt namelijk niet duidelijk wie beslist of je ‘voldoende redzaam’ bent en of je zelf mag kiezen voor een persoonlijk budget, laat staan tussen een pgb of pvb. Ook wordt in het voorstel nauwelijks ingegaan op invulling van de behoefte aan ondersteuning die mensen met een pvb en pgb hebben. MEE krijgt in het voorstel geen subsidie meer, mensen moeten aankloppen bij hun gemeente en hun eigen netwerk.

De werkgroep geeft wel aan dat, ook al is iemand zelfraadzaam bevonden, er ondersteuning nodig zal zijn bij de zorginkoop. Mensen moeten leren om zich als sterke onderhandelingspartner op te stellen. De werkgroep acht het ‘waarschijnlijk dat ondersteunende initiatieven zullen ontstaan in het maatschappelijke middenveld (patiëntenverenigingen) of via de markt (zorgintermediars)’. Per Saldo vindt dit onvoldoende en pleit voor toegankelijke en onafhankelijke ondersteuning, met name voor beginnende mensen met een pgb of pvb. Daar ziet de belangenvereniging van mensen met een persoonsgebonden budget voor zichzelf een belangrijke taak weggelegd,